“I can reach into him and touch time…”

لینک مرتبط: In the Mood for Love

پ.ن. من و نون بی‌گناهیم، تقصیر کتابیه که این روزا داریم می‌خونیم!

«…در سمت ديگر کليسا جسد خلبان جوان انگليسی را دفن کرده‌اند که در آخرین روز جنگ کشته شده است. در وسط چمن مقبره‌ای است از سنگ خارا و به رنگ خاکستری روشن، کاملا صيقلی. در نگاه اول متوجه آن نشده بودم، سنگ را ندیده بودم. وقتی به ماجرا پی بردم، متوجه آن هم شدم. جوانک انگليسی بوده. بيست ساله. اسمش روی سنگ کنده شده بود. اوایل به عنوان خلبان جوان انگليسی از او نام می‌برده‌اند. يتيم بوده و محصل کالجی در حومه‌ی شمالی لندن. او هم مثل بسياری از جوانان انگلیسی به صف جنگ پيوسته بوده.

ماجرا مربوط می‌شود به آخرين روزهای جنگ جهانی، شايد هم آخرين روز، هيچ بعيد نيست. به عراده‌ی توپ آلمانی‌ها شليک کرده بوده، محض تفنن. آلمانی‌ها هم وقتی ديده‌اند که به توپ‌شان شليک شده جواب داده‌اند، به طرف جوانک شليک کرده‌اند. بيست سالش بوده.

جوانک توی هواپيما گير کرده بوده. هواپيما هم از نوع يک موتوره بوده. همين‌طور است، بله، توی هواپيما گير کرده. هواپيما اصابت کرده به نوک يکی از درختان توی جنگل. در همان‌جا هم، به گفته‌ی اهالی دهکده، مرده؛ و در دل شب، آخرين شب زندگی‌اش.

اهالی وويل يک روز و يک شب برايش توی جنگل شب‌زنده‌داری کرده‌اند. مثل گذشته‌ها، گذشته‌های دور. مراسم را به رسمی که گويا باب بوده با روشن کردن شمع به جا آورده‌اند، با دعا و سرود و اشک و گل. سرانجام موفق شده‌اند از توی هواپيما بياورندش بيرون. لاشه‌ی هواپيما را هم همين‌طور بالاخره از لای شاخه‌های درخت کشیده‌اند بيرون. اين کار ساعت‌ها طول کشيده، مشکل بوده. جسد جوانک ميان درخت و کوهی از فولاد گير کرده بوده.

از روی درخت آورده‌اندش پايین. خیلی طول کشيده. شب که به انتها رسيده کار خاتمه پيدا کرده. جسد را بعد از پايين آوردن برده‌اند گورستان و بعد هم بلافاصله گور را حفر کرده‌اند. سنگ خارای کبود را، اگر اشتباه نکنم، فردای آن روز تهيه کرده‌اند.

آغاز ماجرا از اينجاست.

هنوز هم آنجاست، جوانک انگليسی هنوز توی آن گور است، زير سنگ خارا. يک سال بعد از مرگش يک بابايی آمده بوده به ديدنش، ديدن سرباز جوان انگليسی. گل هم آورده بوده. مرد سالخورده‌ای بوده و مثل متوفی، انگليسی. آمده بوده تا بر گور جوانک اشک بريزد، دعا کند. گفته است که معلم جوانک بوده، در کالجی در شمال لندن. اسم جوانک را هم همين بابا گفته بوده.

و باز همين بابا گفته که جوانک يتيم بوده. کسی هم نبوده تا به او خبر دهد. هر سال، طی هشت سال، پيرمرد به آنجا سر می‌زده.

زير سنگ خارا مرده به جاويدان شدن ادامه می‌داده.

بعد ديگر پيرمرد نيامده.

بعد هم هيچ آدمی در این دنيا از وجود اين پسره‌ی کله‌شق ياد نکرده، هيچ‌کس نگفته: اين پسره‌ی کله‌شق، خودش تنهايی جنگ جهانی را تمام کرد.»

نوشتن؛ همین و تمام – مارگریت دوراس

امروز بیست و هفت ساله شدم. يکی از پرکارترين روزهای زندگی‌ام هم بود. با یک جلسه‌ی چند ساعته، کلی اتفاق هیجان‌انگيز توی مسیر کاری‌ام افتاد و از هفته‌ی ديگر يک کار جدید را شروع می‌کنم. این‌قدر بی‌مقدمه بود که همه‌ی دو سه روز باقی‌مانده را بايد صرف پيدا کردن يک چهارچوب کاری جديد و تمام کردن خرده‌کاری‌های ناتمام قبلی کنم. اما در عوض محیط و موضوع کار جدیدم را بیشتر دوست دارم و فکر می‌کنم تغییر خیلی خوبی باشد.

یادداشت اين روزهای سال گذشته را که می‌خوانم، می‌بینم که توی این یک سال خودم هم تغییر کرده‌ام. آرام‌تر شده‌ام، سیگار را ترک کرده‌ام (شاید هم او ترکم کرده باشد)، زیاد خوانده‌ام و نوشته‌ام (هرچند دلم می‌خواست از این خیلی بیشتر بخوانم)، عاشق شده‌ام، اشتباه کرده‌ام، جبران کرده‌ام، شکست عشقی خورده‌ام، شکست غیرعشقی خورده‌ام، گریه کرده‌ام، آخرش هم بلند شده‌ام، خاک لباسم را تکانده‌ام و دوباره ادامه داده‌ام. بیست و شش سالگی‌ام را دوست داشتم، هر روزش را زنده بوده‌ام.

هشت نه ساله که بودم، بابا از يکی از مسافرت‌های هميشگی‌اش علاوه بر سوغاتی‌های ديگر، يک جعبه‌ی خیلی بزرگ شکلات آورد. شکلات‌ها مارک معروفی نداشتند، حتی یادم نيست که خوشمزه بودند يا نه، اما توی هر بسته‌ی شکلات عکس يکی از فوتباليست‌های بزرگ آن روزها بود. عکس‌ها تبديل شدند به ابزار سنجش ارزش اقتصادی همه‌چيز برای من و برادره. او سه‌تا «کلينزمن» می‌گرفت تا اجازه بدهد نیم‌ ساعت بیشتر آتاری بازی کنم و من پنج‌تا «مارادونا» می‌گرفتم تا قبول کنم گاندی بشوم. (نمی‌دانم از کجا به اين نتيجه رسيده بودیم که برای کشتن گاندی، تفنگ را کوبيده‌اند توی سرش. بنابراین گاندی شدن به معنای این بود که يک پارچه‌ی سفید بپيچی دور خودت و بی‌حرکت بايستی تا ديگری با تفنگ پلاستيکی بزند توی سرت و تو هم بگويی آخ و بميری!) اين وسط اما «فن‌باستن» گنجی بود غیر قابل مبادله. هيچ‌کدام‌مان حاضر نبودیم «فن‌باستن»‌های‌مان را به هيچ قيمتی از دست بدهيم.

ما بزرگ‌تر شدیم و ارزش اقتصادی کلينزمن و مارادونا و روبرتو باجو و گئورگ هاجی و بقيه کمتر و کمتر شد. کوبيدن تفنگ توی سر گاندی هم جذابيتش را از دست داد. اما فن‌باستن با آن خداحافظی اجباری در اوج، برای ما همان فن‌باستن ماند. آن عکس‌های کوچولو گم شدند، اما پوستر رنگی بزرگش روی ديوار هيچ‌وقت جايش را به تصوير تازه‌واردها نداد. ديشب که بازی تمام شد، برادره اس‌ام‌اس زد که: «ديدی می‌ارزيد پاش وايسيم…»

دست‌هاش معلق مانده در هوا
و بوی عرقش توی اين اتاق و همه‌ی غارها
روی برف بعدها
رد پاهاش هست

پليس جسد را لای برف‌ها پيدا می‌کند
و حيران که چرا
چرا هيچ اثری از انگشت‌هاش نيست

بوی عرقش در اين اتاق و همه غارها معلق مانده
و دست‌هاش در هوا
شکل دو تا گيس را گرفته به خودش
اول لب را می‌کشد
و بعد خودش را

لااقل اين طور گزارش کرده‌اند:
زخمی کشيده
عميق و کشيده که گوش تا گوش باز است
رد اشکی روی گونه‌هاش نبوده
و البته اثر هيچ انگشتی

در سينه‌ی غارها
توی همين اتاق
دو تا گيس
يک لب
و يک مرد
همه‌ی ماجرا همين بوده
اين خبر
اين هم عکسش

پليس
غار، بوی عرق، نقاشی‌های اين اتاق
و البته
روی برف‌هايی که می‌بارند
رد پاها را…
پليس
همه چيز را کشف خواهد کرد
الا اثر انگشت‌های تو را

شهرام رفيع‌زاده

]]> http://snapsh0t.wordpress.com/2008/06/12/the-crime-scene/feed/ Snapshot http://snapsh0t.wordpress.com/2008/06/09/have-i-never-told-i%e2%80%99m-a-genius/ http://snapsh0t.wordpress.com/2008/06/09/have-i-never-told-i%e2%80%99m-a-genius/#comments Mon, 09 Jun 2008 16:33:10 +0000 thesnapshot http://snapsh0t.wordpress.com/?p=154

دفترچه قرمزه در واقع برای من یک‌جور وبلاگ کاغذی شخصی است. علاوه بر نوشته‌های خصوصی‌ام، وقتی موقع کتاب خواندن به جمله‌ای برمی‌خورم که دوستش دارم، توی دفترچه قرمزه يادداشتش می‌کنم. ديشب داشتم به اين فکر می‌کردم که يک دستی به سر و روی صفحه‌ی کتاب‌ها بکشم و جمله‌هايی را که تازه توی دفترچه قرمزه نوشته‌ام، به صفحه اضافه کنم. بعد ديدم اصلا حوصله‌ی تایپ کردن‌شان را ندارم. به خودم گفتم: «اشکالی نداره، بعدا خود دفترچه رو آپلود می‌کنم.»

تازه امروز صبح يادم آمد که هنوز تکنولوژی اين‌قدر پيشرفت نکرده که بشود اجسام را هم آپلود کرد!

“Physics is really nothing more than a search for ultimate simplicity, but so far all we have is a kind of elegant messiness.”

A Short History of Nearly Everything – Bill Bryson

فکر می‌کنم قبلا قضيه‌ی باشگاه کتاب را در وبلاگ نون جيم خوانده باشيد. راه‌اندازی باشگاه نتيجه‌ی گپ‌های ايميلی نصف‌شبانه‌ی من و نون است. هر دو دوست داشتيم که مطالعه‌ی انگلیسی‌مان را بيشتر و منظم‌تر کنيم. اولش قرار بود يک جور مسابقه‌ی کتاب‌خوانی ساده‌ی دونفره باشد، اما بعد باشگاه کتاب را در فيس‌بوک راه انداختيم و تعدادمان بيشتر شد. اولين کتابی که انتخاب کرديم ميدلسکس جفری يوجنيدس بود که برنده‌ی پوليتزر 2003 هم شده است. از آن کتاب‌های خوبی است که ترجمه‌اش در شرايط فعلی يا منتشر نخواهد شد يا چيزی در حد جنازه‌ی مثله‌شده‌ی يک شاهکار ادبی از کار در می‌آید. تجربه‌ی خواندن گروهی و زمان‌بندی شده‌ی ميدلسکس تجربه‌ی جالبی بود. حالا در حال انتخاب کردن دومين کتاب باشگاهيم. اگر دوست داريد می‌توانيد عضو باشگاه شويد و ليست کتاب‌ها را ببينید و توضيحات را بخوانيد و به کتاب‌های مورد نظرتان رای بدهيد. کسانی هم که عضو فيس‌بوک نيستند يا به دليل فيلترينگ به فيس‌بوک دسترسی ندارند، می‌توانند به من ايميل بزنند (آن گوشه‌ی سمت راست بالای صفحه را ببينيد) تا ليست کتاب‌ها را برای‌شان بفرستم. اين را هم بگويم که می‌توانيد کتاب‌تان را به هر زبانی جز فارسی بخوانيد و لزومی ندارد حتما نسخه‌ی انگليسی کتاب‌ها را مطالعه کنيد.

تو اولين روشنفکری هستی

که عشق را مساله‌ای قومی نمی‌دانی

و از تخت‌خواب

تريبونی برای سخنرانی نساخته‌ای…

سعاد الصباح

هر چی فکر می‌کنم می‌بينم حیفه برم بخوابم، داره بارون میاد…

بابا همين الان اس‌ام‌اس زد که: «از رعد و برق نترسی.»